جنبش (واژه واژه حرف دل)

در بند حروف

حميد كارگر — Fri, 10 Feb 2012 10:24:00 GMT

در بند حروف

الف) در سالن برج ميلاد نشسته ايم در انتظار شروع فيلم و پيش از آن بايد تيزر جشنواره را تحمل کرد. تيزر ترکيبي است از موسيقي و خوانش ابياتي از حافظ و تصاويري از خوشنويسي و در جايي از آن خوشنويس مي‌نويسد: "در سنه 1390 خورشيدي جشنواره فيلم فجر سي ساله شد". مانده ام که به آن "خورشيدي" فارسي‌اش بخندم يا به آن "سنه" عربي‌اش بگريم! و اين سوالي است که اين روزها در آغاز هر فيلم بارها به سراغم مي‌آيد.
ب) فيلم که به پايان مي‌رسد اهالي رسانه براي شرکت در نشست‌هاي خبري به سالني در طبقه پايين راهنمايي مي‌شوند. در طبقه پايين قدم مي‌زدم که ديدم روي يکي از درها کاغذي چسبانده اند براي راهنمايي خبرنگاران و روي آن نوشته شده است: "از در بعدي مراجعه فرماييد".
کسي که به گمان خودش دلسوز ادبيات بوده و لابد نمره ديکته‌اش بيست بوده با خودکار حرف "ب" را به واژه "در" افزوده بود تا مبادا مردم به اشتباه بيفتند!!
پ) ظهر هنگام و در فاصله پخش دو فيلم نشسته ام در رستوران که چشمانم روي کارت ورودي فردي که روي صندلي کنارم نشسته است خيره مي‌ماند. "کارت ميهمان". چه بايد کرد با آن حرف "ي" اضافه که بي‌خودي در ادبيات ما جا خوش کرده است؟!
ياد مباحثه‌اي مي‌افتم که روزي سر همين کلمه با مقام بالادستي‌ام داشتم که مي‌گفت متني را غلط نوشته اي و سر آخر معلوم شد منظورش اين است که چرا ميهمان را مهمان نوشته اي! و چقدر زمان برد تا توجيهش کنم که اين "مان" همان است که معناي خانه دارد و "مه" هم به معناي بزرگ است و لابد "مهتر" و "کهتر" را شنيده اي و اين "ميهمان" با آن "ي" اضافه بي‌معناست و شايد بر وزن "ميزبان" تنگ دل نوشتار ما نشسته است!
ت) به سالن بازگشته ام و پس از پخش آن تيزر تکراري، تيتراژ فيلم با نام و ياد خدا آغاز مي‌شود که نوشته است: "بنام خدا"!
و چقدر بايد گفت و نوشت که اين "بنام" معنايي جز مشهور و نامدار ندارد و فرق است بين اين واژه با عبارت "به نام". افزودن همين يک حرف "ه" اينقدر سخت است آيا؟ آن هم براي کساني که به راحتي "ب" به "در" مي‌افزايند و "ي" به"مهمان"؟!!

شادي هم را بخواهيم

حميد كارگر — Wed, 11 Jan 2012 20:43:00 GMT

شادي هم را بخواهيم

وليعصر...
بوقي به نشانه تاييد زد و سوار پيکان تصادفي و کهنه سالش شدم. سه نفر بر رديف عقب جاي گرفته بودند و صندلي جلو سهم من شد.
راننده يک دست به فرمان داشت و دست ديگرش مدام امواج راديو را به بازي مي گرفت. بامداد بود و من سخت در انديشه روز پرکاري بودم که در پيش داشتم. چشم به خيابان و آمد و شدها داشتم و در خيالات خود غرقه بودم که ديدم راننده به عمد و اغراق آميز سر تکان مي دهد و با دستانش روي فرمان همنوا با آهنگ شادي که از راديو ضبطش پخش مي شد ضرب گرفته است و نيم نگاهي به من دارد.
نگاهش که کردم انگار فرصت يافت تا آنچه در دل داشت بر زبان آورد و گفت: "اي واي! چرا نميگي اربعين نزديکه و اين آهنگا غير مجازه؟!".
لبخندي زدم و به خيالات خود بازگشتم.
کمي بعد مسافران عقبي پياده شدند و اين بار راننده با صراحت رو به من در حاليکه بشکن مي زد پرسيد که اين حرکت گناه دارد؟ گفتمش نه. اين بار در توقفي پشت چراغ قرمز با انگشتان يک دست بر دست ديگرش ضرب گرفت و پرسيد که اين حرکت اشکال شرعي دارد؟ باز گفتمش که نه. نوبت سوم دستانش به رقص درآمد و پرسيد که اين چطور؟ و نتوانستم جلوي خنده ام را بگيرم...
اين بار به سخن آمد که: ديدم بدجوري توي فکري گفتم بايد خندوندنت کار سختي باشه! خواستم سر صبحي شادت کنم. ميگن شاد کردن مردم يه جور عبادته. دوست دارم مردم همه شاد باشن...
و امروز با همه سختي هايي که در پيش بود، روزي شاد و پرنشاط را آغاز کردم.

فرهنگ سازي شاخ و دم ندارد

حميد كارگر — Tue, 20 Dec 2011 13:48:00 GMT

فرهنگ‌سازي شاخ و دم ندارد

به همراه گروهي از خبرنگاران رسانه‌هاي عرب‌زبان در حال بازديد از موزه فرش آستان قدس رضوي بوديم كه به تازگي در شكل و شمايلي جديد گشايش يافته است. در آستانه در خروجي، سر تكان دادن و درنگ خبرنگار روزنامه الحيات را ديدم و علت را جويا شدم.
پاسخم داد كه پسركي جلو آمده و به كسي كه به هنگام ورود بازديدكنندگان بليتشان را مي‌گيرد گفته است كه: "آقا! من بليت گرفته بودم و به شما تحويل دادم اما چون صداي اذان را شنيدم براي اقامه نماز رفتم و حالا برگشته ام. اجازه ورود مي‌دهيد؟" و چنين جواب گرفته است كه: "نه! بايد دوباره بليت تهيه كني"!
خبرنگار عرب‌زبان افسوس مي‌خورد كه اين چه طرز برخورد با يك نوجوان مشتاق است؟ او مي‌گفت كه در بسياري از كشورها بازديد از موزه‌ها براي افراد زير 15 سال رايگان است و بهانه‌اي است براي ترغيب و تشويق آنان به شناخت ميراث كهن ملل و داشته‌هاي فرهنگي و هنري‌شان. او مي‌گفت... و من چه بايد مي‌گفتم؟
تنها در افسوس خوردن همراهي‌اش كردم و در انديشه شدم كه مگر فرهنگ‌سازي شاخ و دم دارد؟ اين قدر دم از لزوم فرهنگ‌سازي مي‌زنيم و پاي عمل كه مي‌رسد ضد فرهنگ عمل مي‌كنيم!
در روزگاري كه كشاندن نوجوانان و جوانان به موزه‌ها و پايگاه‌هاي فرهنگي و هنري و خوراندن اعتماد و باور به آنان نسبت به هويت و فرهنگ بشري كاري دشوار و پرهزينه است، چرا برخي مشتاقان اين گروه را بايد رماند؟
و طرفه آنكه اين پسر به قصد اقامه نماز بليت نخستين خود را از كف داده بود!!

مجمع القصص محرم

حميد كارگر — Tue, 06 Dec 2011 14:58:00 GMT

مجمع القصص محرم

داستان يوسف(ع) را "احسن القصص" خوانده‌اند. حکايت او و برادرانش و ماجراهاي مصر و دلدادگي زليخا و رسيدن به عزيزي مصر، رماني را پديد آورده که سرشار است از افت و خيزهاي روايي و آموزه‌هاي اخلاقي. در اين رمان با کودکي کم سن و سال از قعر چاه تا بلنداي عزت و جاه همراه مي‌شويم. عاقبت حسدورزي برادران و فرجام تهمت‌زني اخلاقي را باز مي‌شناسيم. رماني زيبا، جذاب و پر از نکته‌ها و عبرت‌ها.
دو روز است در اين انديشه‌ام که اگر ماجراي يوسف(ع) "احسن القصص" است، بي گمان ماجراي حسين(ع) "مجمع القصص" است. اگر داستان فرزند يعقوب(ع) رماني بلند است، حکايت فرزند علي(ع) در محرم، مجموعه اي از داستان‌هاي کوتاه است و البته که اين داستان‌ها همگي تحسين برانگيزند. اگر در داستان نخست پيامبري شخصيت اصلي ماجراست و ديگراني چون برادرانش، پدرش، عزيز مصر، خواب بينندگان در زندان، زليخا و ... شخصيت‌هاي فرعي براي پيش بردن داستانند، در داستان‌هاي کوتاه حماسه کربلا هر شخصيتي خود يک محور است: ابوالفضل(ع)، زينب(س)، علي اکبر(ع)، علي اصغر(ع)، حبيب ابن مظاهر،... و حتي شخصيت‌هاي منفي ماجرا نيز همچون يزيد، ابن زياد، عمر ابن سعد، شمر، حرمله، خولي و...
در اين دو روزه سرگرم درنگ و تفکر در شرح‌حال‌ها، مقتل‌خواني‌ها و روايات تاسوعا و عاشوراي سال 61 هستم و هرچه بيشتر مي‌انديشم، بيشتر محو عظمت و سترگي اين رويداد مي‌شوم. اگر در داستان آن پيامبر زيباروي، سال‌ها از کودکي تا کهنسالي همراهش مي‌شويم تا آموزه‌ها و عبرت‌هاي سرگذشتش را دريابيم، در اين دو روزه نهم و دهم محرم دريايي از درس‌ها و پندها فرارويمان قرار مي‌گيرد. به هر گوشه دشت کربلا که نظر بيفکني، به هر يک از شخصيت‌هاي حاضر –و حتي هم‌عصران غايبشان- بنگري، در هر گفت‌و‌گوي آن ايام که دقت کني،... سراسردرس است و عبرت.
ماه نور افشان بني هاشم(ع) عظمتي را به تصوير مي‌کشد بي‌همتا. بيراه نگفته‌ام اگر بگويم که مايه رشک يوسف(ع) است به حسين(ع) که اگر يوسف(ع) به کميت چندين برادر داشت از آن جنس که در چاهش بيفکنند، حسين(ع) به کيفيت برادري داشت از جنس ايثار و مردانگي. برادري که به امان‌نامه شمر پشت پا زد، برادري که ازنوشيدن آب در اوج تشنگي حذر کرد. برادري که تا لحظه اهداي جان خود را شايسته لفظ "برادر" نمي دانست و آنگاه بود که ندا سر داد: يا اخا ادرک اخا.
شيرزن دشت کربلا صحنه‌هايي را ترسيم مي‌کند که اوج مهرباني است و دلاوري؛ قله شجاعت است و مظلوميت. اگر در داستان يوسف(ع) شخصيت زن ماجرا زليخايي است که سال‌ها سرگرم عشقي زميني است و سرانجام ميل به آسمان مي‌کند، در داستان محرم، با بانويي سر و کار داريم که در نهايت دلدادگي به برادر، غيرت و شجاعت مجسم است. زينب(س) دلسوز برادر است و تکيه‌گاه بازماندگان. شيرزني که سخت‌ترين مصائب را به چشم مي‌بيند و حکايت آتش و خار و اسيري را با همه وجود حس مي‌کند و پيام‌رسان عاشورا براي هميشه تاريخ مي‌شود. بانويي که جان ستاندن از عزيزترين‌هايش را مي‌بيند و باز ندا سر مي‌دهد که: ما رايت الا جميلا.
نوجوان پهنه نينوا رشادتي را در برابر چشمان تاريخ تصوير مي‌کند که عبرت‌آموز بزرگان است. قاسم(ع) آرزوي شهادت دارد و در برابر پرسش عمو که نگران برادرزاده است و مي‌پرسد که شهادت را چگونه مي‌بيني؟ ندايي جاودانه براي هميشه زمين و زمان سر مي‌دهد که: احلي من العسل.
حر ابن يزيد رياحي، حبيب ابن مظاهر، برير، جناده، جندب، حنظله، زهير و ... هر يک داستاني دارند و آموزه‌اي و اينها جدا از ماجراهاي ستاره اصلي اين مجمع‌القصص يعني سرور و سالار شهيدان تاريخ و اسوه عزت و آزادگي حسين ابن علي(ع) است.
يا خداوند! توان درک وعبرت پذيري از آموزه‌هاي اين مجمع‌القصص را عنايت بفرما.

بازگرد حسين جان!

حميد كارگر — Mon, 05 Dec 2011 12:34:00 GMT

بازگرد حسين جان!

سرورم؛ اي بزرگ‌مرد هميشه تاريخ؛ سيد سبزپوش همه سبز انديشان ديروز و امروز؛ سالار و پيشواي شهيدان؛ حسينم؛ بازگرد.
حسين جان! تا ظهر روز دهم يک شبانه روز ديگر باقيست. تو را به خدا بازگرد.بيعت کن. سر فرود آور. بيرق يزيد را بر بالاي سر بپذير. اصلاح امور امت را بي‌خيال شو. رها کن درد و دغدغه دين را. فراموش کن امر به معروف و نهي از منکر را.
حسين عزيز! به خدا هنوز که خون تو و دوست‌دارانت را بر زمين نريخته‌اند، شادي نهفته‌شان ديدني است و واي به فردا. از همين حالا مي‌شنوم هلهله و شادباش يزيديان را. از هم اکنون مي‌شنوم بانگ قهقهه‌هاي مستانه امويان را. از همين حالا مي‌بينم دم جنباندن عوضي‌هاي بي‌خاصيتي را که به کاسي‌ليسي دربار و بارگاه حکام جور از هم سبقت مي‌گيرند. پوزه‌هاشان آماده ماليده‌شدن بر کفش ارباب است. همان‌ها که براي به‌دست آوردن کفي نان و انباشتن شکمي آزمند، نان مي‌برند و شکم مي‌درند. همان‌ها که بنده زور و ستاينده زر و تسليم تزويرند. همان‌ها که بر لهيدگان پاي مي‌فشارند و در گورستان آدميت به رقص درمي‌آيند. همان‌ها که نام به ننگ مي‌آلايند تا شکم انباشته کنند و دمي با دنياي باطل و اوهام واهي خوش باشند. همان‌ها که...
حسينم! بازگرد و روياي مسخره‌شان را پاياني ديگر ببخش. همراه و همرنگ جماعت شو. بهانه را از دستشان بگير. بخواهي يا نخواهي حکومت و فرمانروايي دست يزيد و طايفه‌اش است. چه بماني و چه شهيد شوي اينان کاخ نشينند و افسار خلق در دستشان. پس بيعت کن و بازگرد. وقتي براي آزاد و آزاده زيستن راهي نيست، حضيض ذلت و بردگي را بپذير و در عوض سلامت بمان. نه به خودت آسيبي مي‌رسد نه به خانواده‌ات. بنشين در گوشه‌اي و به دين خود باش. اين مردم لياقتشان يزيد است. تو چرا خود را براي اين بي‌لياقت‌ها به آب و آتش مي‌زني؟! در برابر کفر و نفاق، سازش و تسليم پيشه کن.
سرورم! من از آنچه بر روز دهم خواهد گذشت نگرانم. مگر نه اينکه مسلمين(!) سنگ يزيد بر سينه مي‌زنند؟ مگر نه اينکه دين فروشان در برابرت موضع گرفته و مردارخواران جامعه اسلامي تنهايت گذارده‌اند؟ مگر نه اينکه شهوت و دورويي و حرص و آز سکه رايج بازار شده است؟ مگر نه اينکه بيشتر امت پيامبر بوقلمون صفت و زالوعمل و روباه مزاج شده اند؟ مگر نه اينکه دزدهاي پاچه‌ورماليده و دجالان نامرد همگي مدعي دين شده‌اند و تو را خارج شده از مدار دين و ديانت مي‌دانند؟ پس چرا بيعت نمي‌کني؟ چرا باز نمي‌گردي؟
سالار! بازگرد. نگذار تاريخ پلشتي و قساوت خود را بيش از اين عيان کند. نگذار کشتزار حيوان‌صفتي و نامردمي را با خون تو و عزيزانت آبياري کنند. به مسلخ نرو. قربانگاهت را از پيش تدارک ديده و گرگان خون‌آشام براي دست افشاني و رقص پس از شهادتت حسابي آماده شده‌اند. اطرافت هم که خالي است. نگاهي به دور و برت بينداز. آيه‌خوانان و مبلغان دين جدت رهايت کرده اند. آنان را با عرصه‌هاي خطر چه کار؟ بوي خطر که بيايد به هزار پستوي امن و حصار ايمن مي‌خزند. نکند به سجده طويل و محاسن انبوه و کلفتي دستار و الفاظ عربي غليطشان دلخوش کرده بودي؟! نه! تو بهتر از ما اين جماعت را مي‌شناسي و مي‌داني همين‌ها با پدرت چه کردند. پس چرا باز نمي گردي؟
پيشواي سرفراز! علف‌هاي هرزي که در بوستان اسلام روييده‌اند، دروغ مجسمي به نام يزيد را پذيرا شده‌اند و خليفه مسلمين مي‌خوانندش. تن به بندگي و زور سپرده‌اند و زنجير دنياخواهي بر پاي دارند. آنقدر به لجنزار خو کرده‌اند که خود نماد پلشتي و لجن شده‌اند. آنقدر در هواي مسموم تنفس کرده‌اند که عطر آزادگي و انسانيت برايشان حکم سم را پيدا کرده! رها کن اين همه را. اينها مدت‌هاست که سقوط کرده‌اند. پدر و برادرت را هم تنها گذاردند. از فردا و بعد از تو سقوطشان شتاب بيشتري خواهد يافت. سياهي و مردگي و سلطه زر و زور و تزوير از فردا پررنگ‌تر خواهد شد. رهايشان کن و همرنگشان شو. هم مسلکشان هم که نمي‌شوي لااقل تقيه کن. اصلاً بيعت کن و بعدش برو غارنشين شو. صحراگرد شو. بي‌خيال حکومت يزيد و يزيديان شو. بازگرد و زنده بمان.
حسين بزرگ! گمان مي‌کني ياوه مي‌بافم؟ سخن به گزاف مي‌گويم؟ آخر مي‌ترسم. ظهر روز دهم را ديده‌ام. دارم عاشورا را مجسم در برابرم مي‌بينم. دارم لحظه تقابل انسان و شيطان را مي‌بينم. نه! شيطان آن‌سوتر ايستاده است. شيطان حيران است و ناباور. آنچه مي‌بيند را تاب نمي‌آورد. صحنه را خود ساخته و پرداخته‌ اما باورش نمي‌آيد. گيج و منگ است و مبهوت از آدمياني که هم‌نفس او شده‌اند و اين صحنه‌هاي پليد را بازي مي‌کنند.
حسين جان! مي‌دانم که مي روي. مي‌دانم که براي ماندن نيامده‌اي. اينها را براي دلخوشي خودم گفتم. مي‌دانم که مي‌روي و راه از بيراه نشان مي‌دهي. مي‌دانم که با ظلم به سر کردن و با ننگ نشستن در مرام و مکتب تو نيست. مي‌دانم که مي‌روي تا فرياد "هيهات من الذله" را براي هميشه تاريخ جاودان کني. مي‌دانم که مي‌روي تا براي هميشه اين پرسش را در برابرمان بنهي که "هل من ناصر ينصرني؟" مي‌دانم که مي‌روي تا بر پيشاني زمين و زمان حک کني که "کل يوم عاشورا و کل ارض کربلا".
اما خبرت بدهم از حال و روز امروزمان؟
امروز هم کم نيستند آنها که با راستي و حقيقت ميانه اي ندارند. کم نيستند آنها که امپراتوري دروغ را استوار مي‌سازند. کم نيستند آنها که تزوير و خدعه در کار مي‌بندند. کم نيستند آنها که دين فروشي مي‌کنند و کسب و کارشان با متاع دين رونق مي يابد. کم نيستند آنها که در حوزه فکر و فرهنگ، بدعتها و خرافه ها را باب مي‌کنند و از سادگي و دين دوستي مردمان سود خود مي‌جويند. کم نيستند آنها که مي‌کوشند باطل را جاي حق جا بزنند. کم نيستند آنها که از هرچه نيرنگ، تزوير، فريب، خدعه، دغل کاري و چاچول بازي براي سواري گرفتن از خلق خدا بهره مي‌جويند. کم نيستند آنها که با تلاش براي تکامل در مسير انسانيت، عبادت و عبوديت، مردانگي و جوانمردي، عدالت و عشق ورزي، آزادگي و وارستگي، ستم ناپذيري و ذلت ستيزي فقط در حد شعار آشنايند و کم نيستند آنها که حس و حال شورين بر يزيدصفتي، طاغوت منشي، جلوه فروشي، تفاخر، تفرعن، لاف و گرافه گويي و دروغ ستايي و دروغ افکني را ندارند. کم نيستند جيره‌خواراني که در کار شست‌و شوي مغزي مردمندوطلم طالمان و جهل جاهلان را تطهير مي‌کنند. کم نيستند آنها که نبض بودنشان در مفهوم ريا مي‌زند و يک نفس در بوق هوچي‌گري و جنجال مي‌دمند. کم نيستند عافيت‌طلبان تسبيح به دستي که سر به گوشه‌هاي امن مي‌سپرند و مقدس‌هاي سر به زيري که در هاله‌اي از رهبانيت فرو رفته‌اند. کم نيستند...
حسين عزيز و بزرگ! مي‌دانم که اينها را هم مي‌داني اما برو که اگر نروي، ما تفاوت را نمي‌فهميم. خوب از بد باز نمي‌شناسيم. راه از بيراه نخواهيم دانست. برو و حجت بر ما تمام کن.
حسينم! به قربانگاه برو با تک‌تک اعضاي خانواده‌ات تا بدانيم که کربلا را به پهنه همه زمين گسترانده اند و عاشورا را بر همه زمان پوشانده اند تا ما بي بهانه بهاي حسيني شدن را بپردازيم. برو و براي انسانيت وآزادگي عزيزترين گواهان را رو کن و فرياد برآور که: اين خون کودک شش ماهه ام، اين بدن قطعه قطعه شده برادرم، اين دهان فروکوفته موذنم، اين...
برو و حجت بر ما تمام کن. منتظر عاشورايم.

بر سر ايمان خويش مي لرزم

حميد كارگر — Thu, 27 Oct 2011 23:58:00 GMT

بر سر ايمان خويش مي‌لرزم
ساعتي پيش مستند "و عنکبوت آمد" را ديدم و هنوز بر خود مي‌لرزم. تسکيني نمي‌بينم بر دردي که سراغم آمده است و شايد چينش اين واژه‌ها مرهمي باشد بر آه و ناله همه وجودم.
ده سال پيش يود که سعيد حنائي با لقب "قاتل عنکبوتي" نامدار شد و لبخندهاي غرورآميزش براي کشتن زنان خياباني در مشهد بر صفحه روزنامه‌هاي آن دوران نقش مي‌بست. گروهي انگار دلشان خنک شده بود که کسي پيدا شده تا فاسدان را از بين ببرد و دمش را گرم و راهش را پر رهرو مي‌خواستند و ديگراني فرياد برداشته بودند که مگر مملکت قانون ندارد و مگر شهر هرت است که هر کس به راي خود ديگراني را مهدورالدم بداند و نابودشان سازد.
گذشت يک دهه از آن ماجرا آن را در ذهنم محو و کمرنگ کرده بود اما امشب با ديدن اين مستند آتشي به روح و روانم افتاده است. آتشي که مي‌سوزاندم و مي‌پرسد: حنائي قاتل بود يا قرباني؟ و آن زنان نيز فاسد بودند يا قرباني؟
حنائي در اين فيلم آسوده خاطر در برابر دوربين نشسته و لبخند بر لب از خشنودي خود بر اين قتل‌ها مي‌گويد. چنان خونسرد از کشتن زنان سخن مي‌گويد که گويي بويي از انسانيت نبرده است! مادرش، برادرانش، همسرش و فرزندش جنايات او را مي‌ستايند و ديگراني نيز به او دست مريزاد مي‌گويند.
او که پرورش يافته خانواده‌اي مذهبي است، تجربه حضور در دفاع مقدس را هم دارد و هنگامي که راننده‌اي همسرش را به جاي زني خياباني مي‌گيرد، به فکر مي‌افتد که با پاک کردن شهر از زنان خياباني، نجات‌بخش جامعه از فساد اخلاقي نجات شود. فکري که چنان در نوع باورها و هنجارهاي او و اطرافيانش ريشه گرفته است که هرگز گمان نادرست بودن قتل را به خود روا نمي‌دارند. خودش مي‌گويد که کشتن حيوان برايم دشوار است اما کشتن اين زنان آسان(!) و برادرش مي‌گويد که سعيد انسان نکشته بلکه فساد را از بين برده. همسرش مي‌گويد زني که خودخواسته و بدون شناخت از مردي به منزلش مي‌رود سزايش مرگ است و پسرش مي‌گويد که آن زنان سوسک و موش و مفسدان في‌الارضي بوده اند که بايد از جامعه پاک مي‌شدند.
اين ماجرا اما سوي ديگري هم دارد: زنان خياباني و خانواده آنان.
هستي دختري 18 ساله است که در 10 سالگي به عقد مردي معتاد درآمده و حالا چند سالي است که ناگزير است براي تامين مواد مخدر براي همسرش راهي خيابان شود و اگر دست خالي بازگردد، زخم چاقو بر تنش مي‌نشيند. هستي مي‌تواند يکي از قربانيان بالقوه حنائي باشد اما آيا به راستي مايه فساد جامعه و مهدورالدم است؟
استخوان دست و پايش را پدر و شوهرش شکسته اند و بدنش پر است از زخم‌هايي که يادگار چاقويند و حکايت از آزارهاي جسمي مکرر دارند. هستي بارها دستگير شده، شلاق خورده و دوباره و چندباره مهمان زندان شده است. آيا سزاي او مرگ است و هرچه گناه است را يکسره بايد به پاي او نوشت؟
کشته شدگان به دست حنائي همه از همين گونه بوده اند آن‌چنان‌که قاضي نيز معترف است که همگي فقير بوده اند. پيش از آنکه دستان سعيد حنائي گلويشان را بفشارد، فقر مادي، بهداشتي و فرهنگي گريبانشان را گرفته بوده و قاضي خود مي‌گويد تا انسان فقري را که به استخوان اين زنان رسيده نبيند، نمي‌تواند بر اين مصيبت قضاوت کند.
پدر يکي از کشته‌شدگان از تقصير خود در شوهر دادن دخترش در 10 سالگي مي‌گويد و اينکه او ناگزير بوده براي سير کردن شکم 6 فرزندش تنها کاري را که براي پول درآوردن از دستش برمي‌آمده انجام دهد: تن‌فروشي.
دو دختر بچه نيز که حنائي جان مادرشان را ستانده، از بي‌گناهي مادر مي‌گويند و بيننده را در انديشه مي‌برند که فرداي اين دخترکان چگونه خواهد بود و مباد که اين بي‌پناهان نيز چاره‌اي جز رفتن بر مسير مادر نيابند؟
و من بر خود لرزيدم.
بر خود لرزيدم وقتي پسر حنائي او را با محمود کاوه و حسين فهميده قياس کرد که خود را فداي ديگران و جامعه کرده‌اند. بر خود لرزيدم وقتي پسرک گفت اگر جامعه پاک نشود من و امثال من بايد راه پدرم را ادامه دهيم. بر خود لرزيدم وقتي آثار زخم و جراحت‌هاي مکرر را بر تن هستي ديدم. بر خود لرزيدم وقتي دخترکان بي‌آينده را بر بالاي گور مادر تن‌فروش ديدم. بر خود لرزيدم وقتي شنيدم مردي براي تامين مخدر خود همسرش را به تن‌فروشي وامي‌دارد. بر خود لرزيدم وقتي قاضي گفت اين زنان اغلب حتي دندان هم نداشتند و فقر از ظاهرشان آشکار بود. بر خود لرزيدم وقتي...
و بر خود لرزيدم وقتي به ياد آوردم در همين روزها ارقام اختلاس بانکي برخي‌ها از ميليون و ميليارد فراتر رفته است.
چه دشوار است قضاوت. به گمانم حنائي محصول جامعه و فرهنگ و باورهاي ماست و روسپيان از سر فقر و نداري هم محصول همين جامعه‌اند و هر دو قرباني. هم قاتل قرباني است و هم مقتول.
پيش از اين در يادداشتي(+) نوشته بودم که: "گاه بر سر ايمان خويش مي لرزم که مباد يک روسپي از من ظاهراً مسلمان به درگاه خدا مقرب‌تر باشد!! آخر مي‌انديشم آن بينوا محصول جهل و فقر است نه نواده ابليس. محصول بيکاري و تهي دستي و فساد جامعه است نه صرفاً اسير شهوت و طمع و هرزگي خويش. ما کجا و کي فقر و نداري‌اش را مرهمي نهاده بوديم؟" و امشب باز بر سر ايمان خويش مي‌لرزم.
اين روسپيان نادار و فقير نه وثيقه‌اي داشته اند و نه ضامن معتبري. نه پارتي داشته اند و نه رانتي که به کارشان آيد. نه سهمي از نفت و خزانه و دخيره ارزي داشته اند و نه به قدر خرده ناني مشارکتي در وام‌هاي کلان بانکي. و اگر همه ثانيه‌هاي زيست و معيشت ديرگذرشان را هم بشمري به سه هزار ميليارد نمي‌رسد. پس چه چاره جز فروختن تنها دارايي‌شان؟
چه درد جانکاهي بر تنم افتاده است امشب!

هيچ جايي ايران نميشه

حميد كارگر — Tue, 11 Oct 2011 14:21:00 GMT

هيچ جايي ايران نميشه

براي انجام كاري ساعتي را در سفارت اسپانيا در ايران مي‌گذراندم. در سالن انتظار سفارت نزديك به بيست نفر از كساني نشسته بودند كه قرار بود براي كار، تحصيل و يا سياحت مهمان كشور اسپانيا شوند. دو بانوي مسن هم در ميان منتظران بودند كه با صداي بلند به گپ و گفت سرگرم بودند و اطرافيان هم ناخواسته گوش به سخنان اين دو سپرده بودند.
از سخنانشان چنان بر مي‌آمد كه دنيا ديده‌اند و در كشورهاي مختلفي اقامت داشته اند. يكي شان براي ديگري از اقامت پسرش در آمريكا و دخترش در فرانسه سخن مي‌گفت و اينكه با وجود اصرار پسرش حاضر به بازگشت دوباره به آمريكا نيست اما در سفر پيش رو حتماً از اسپانيا راهي فرانسه خواهد شد. آن ديگري هم كه "خانم دكتر" خوانده مي‌شد از خاطرات سفرهاي برون‌مرزي گفتني فراوان داشت.
گفت‌و‌گوي شيرين دو بانوي پير ادامه داشت تا آنكه يكي از كاركنان سفارت از كساني كه براي اخذ ويزا آمده بودند خواست تا مبلغ مشخصي را آماده كنند و خانم دكتر پير هم كيف خود را براي مهيا كردن آن مبلغ زير و رو كرد. خانم دكتر پانصد توماني در كيف نداشت و يك اسكناس دو هزار توماني در دست از اطرافيان خواست تا پولش را خرد كنند. يكي دو نفري دست در جيب كرده و سر به نشانه تأسف تكان دادند كه پول خرد نداريم و يكي دو نفري هم خطاب به خانم دكتر گفتند به هنگام اخذ ويزا در خود سفارت پول خرد خواهد بود اما او مصرانه و با وسواسي كه در كهنسالان فراوان به چشم مي‌خورد، مي‌خواست تا با خاطر آسوده و پانصد توماني در دست به سراغ ميز مربوطه برود.
دل‌نگراني و پافشاري ملتمسانه خانم دكتر ادامه داشت تا اينكه آقايي نشسته بر رديف صندلي‌هاي پشت سر او يك پانصد توماني پيشكش كرد و گفت: خدمت شما.
دو بانوي پير تشكر كردند و اصرار فراوان كه اين درست نيست و شرمنده مي‌شويم و لااقل اين دو هزار توماني را از ما بپذير و ... و مرد پاسخ مي‌داد كه حرفش را هم نزنيد. پانصد تومان كه قابل يك هموطن را ندارد.
اين داد و ستد تعارف كه به پايان رسيد، پيرزن نخست رو به خانم دكتر كرد و گفت: "قبول داري كه اين صحنه هيچ جاي دنيا اتفاق نمي افته؟"
خانم دكتر طوري كه همه بشنوند گفت: "كشورهاي زيادي رو ديدم اما به خدا هيچ جا ايران نميشه!"